کتاب زند وُهومن یسن به معنای تفسیر بهمن یشت شامل رشته حوادثی است راجع به آیند ملت و دین ایران که اورمزد وقوع آنها را در اندیشه زرتشت می گذراند. این پیشگویی نتیجه منطقی است که از اصول تعالیم زرتشت ناشی می شود. در دین زرتشت عمر دنیا دوازده هزار سال تخمین زده شده است. مطابق دوازده اختر و هر اختری هزار سال فرمانروایی می کند. زند وُهومن یسن به مسئله رجعت و ظهور در آیین زرتشت می پردازد، مندرجات این کتاب از منتخبات و یا دستچینی از نسک های گوناگون می باشد.( محتمل است که زند وهومن مأخوذ از هفتمین فرگردست وگرنسک باشد که خلاصۀ آن در هشتمین فصل دینکرد-9 وجود دارد. به موجب دینکرد هشتم(15-14/7)همین موضوع در قسمت سپندنسک اوستای بزرگ مطرح شده است.)

سی سال پیش از پایان هزاره زرتشت، دختر جوانی در دریاچه فرزدان (هامون) به آب تنی می پردازد و از نطفه زرتشت، که در آنجا به دست 99999 فروهر اشو نگهداری می شود، آبستن می گردد. بدین ترتیب هزاره هوشیدر فرا می رسد؛ بعد هزاره هوشیدر ماه و سرآخر کارجهان هزاره سوشیانس یا روز تن پسین (رستاخیز) فرا می رسد.

کتاب شامل سه قسمت است:

بخش نخست ترجمه متن زند وهومن یسن می باشد (شامل نه قسمت و متن داریش ( یاوه سرایی) اهریمن با دیوان).

بخش دوم: متن پهلوی زند وهومن یسن.

بخش سوم: یادگار جاماسپ یا جاماسپ نامه است. (جاماسپ نامه کتابی است که در آن گشتاسپ شاه پرسش هایی راجب به مسائل گوناگون دینی و تاریخی و جغرافیائی و غیره از جاماسپ می پرسد). بخش بی مرگی خواستن زراتشت از کتاب زراتشت نامه (این کتاب تألیف زرتشت بهرام بن پژدو، درسنه 647 یزدگردی مطابق با 1278 میلادی نوشته شده است).

نسک را از اینجا دریافت کنید: زندِ وُهومن یَسن

شکند گمانیک ویچار، کتابی است در دفاع از دین زرتشت و انتقادی به دین‌های بیگانه است. کتاب، تألیف مردان فرخ پسر اورمزد داد است و در قرن سوم هجری نوشته شده است. نویسنده خود را پیرو کتاب «دینکرت» می‌داند. نویسنده کتاب خود و اثرش را اینچنین شرح می‌دهد:

من مردان فرخ پسر اورمزد داد این کتاب را نوشتم، چه در این روزگار بسیاری از کیش‌ها پیامهای آسمانی در توصیفات ادیان را دیده‌ام. من خود در سالهای کودکی همواره با روانی سوزان، جوینده و پژوهندۀ راستی بودم، از همین رو به بسیاری از سرزمین‌ها و تا مرزهای دریا سفر کردم و این سخنان کوتاه نوشته شده است و از آنان چندتایی پرسش‌های دوست‌داران راستی است… و نام شکند گمانیک ویچار بر آن نهادم.

دکتر احمد تفضلی در تحلیلی پیرامون این کتاب می‌نویسد:

در این کتاب برخلاف اغلب کتابهای پهلوی، در اثبات عقاید زرتشتی و مبارزه با ادیان بیگانه از سلاح استدلال و منطق استفاده شده و در آن کمتر به اسطوره و افسانه یا استناد به نصّ کتاب اوستا و زند بدون ذکر دلیل منطقی برمی‌خوریم و تفاوت اصلی آن با دینکرت در زبان ساده و روان آن است. نویسندۀ دینکرت خوانندگان خاص تر و عالم تری را مدنظر داشته است.

مردان فرخ متواضعانه خود را در پایۀ نوآموزان می داند. از محتوای کتاب برمی‌آید که نویسنده به دین اسلام کاملاً آگاه است و اشاره به عقاید معتزله کرده و در بعضی جاها به کتب مقدس یهودیان و مسیحیان نیز استناد می‌کند.

نسکی که در این برگه ارائه می شود ترجمه صادق هدایت از متن پهلوی می‌باشد.

نسک را از اینجا دریافت کنید: گزارش گمان شکن