با نام اورمزد، بغ بزرگ، بزرگترین بغان
و با نام مهر و اناهیت و اپام نبات

برای ایرانیان، تا در این روزهای تاریک و انباشته از دغا و بی آزرمی، امید و استوانی و بستاخی خویش از دست نه‌دهند. تا به‌دانند، که ایشان مردمانی‌اند کهن، که مردمانی‌اند زیبا، که مردمانی‌اند بزرگ و اهورائی، که مردمانی‌اند نیک، نیک‌تر نیکان. و خواهند ماند

امروز که اشغالگران کمونیست و مسلمان بر آن شده‌اند تا پس از برجامچای و کاسپینچای، نرمش قهرمانانه‌ی دیگری انجام دهند و کارنامه‌ی خود را به یک پکنچای نیز آذین کنند، بد نیست نگاهی کوتاه داشتن به پیشینه‌ی ایرانشهریان در چین، و این همه، اندی هزار سال پیش از آن که کشوری به نام چین در میان بوده باشد. و نیز خوب است تا چینی‌ها نیز بخوانند این‌ها را و فراموش نه‌کنند: جمهوری گوادالوپی اسلامی خواهد رفت، بسی زود، پس ایدر اگر خواستار پیمان پایدار با آریائیان هستند، نیک آن است کو میانه روی پیشه کنند و فزون خواهی و ارزان خری کنار نهند.

گفتنی آن‌که آورده‌های زیر، کو چیون هماره به رایگان در برابر دیدگان همگان نهاده می‌شوند، – چه، ما خود را نسکی باز و سر نابسته می‌انگاریم برای ایرانیان-، همه از این‌جا و آن‌جای نبیگ ما، «ابر خرد و کام ایرانشهر» برون کشیده شده‌اند.
*
در عکس سیاه و سپید، که آذینی است یافته شده در یک کاخ اندر چین (۸۵۰-۱۵۰ پیشاکوروش)، چهره‌ی یک موبد پارسی را می‌بینیم و نماد خونیرث را، که برخی نیز سواستیکا نامند اش، لیک نزد ایرانیان خونیرث خوانده آید، به چم ارابه، رثه، ره، ایا چرخه‌ی خورشید. یکی از کاربردهای این نشان ایا دخشگ، نشاختن چهار آوام باشد: بهار و تابستان و پائیز و زمستان. و هم نیز نشاختن چهار آلک ایا رون: اپاختر، که به رنگ سیاه شناخته می‌شود، نیمروز، که به رنگ سرخ، اوشستر، که به رنگ زرد، و دوشستر، که به رنگ سپید. از همین رو ایرانیان چهار دریای سرزمینی خویش را با چهار رنگ نشانه گذاری کردند: دریای سیاه، دریای سرخ، دریای زرد، و دریای سپید که همان مدیترانه است.
ما کوزه‌ای سفالی نیز داریم که در آن نیز چهره‌ی یک مغ را داریم و نماد خونیرث. مایکل تورک ابر این کوزه می‌نویسد:

“The magician ☩ (wu) character, originally “a capped cross,” was later changed to — 巫 (wu) — work and humans, interpreted by some scholars as dancing witches; however, a recently discovered artifact marked with the cross puts a face on a magician. ”(Michael Turk, Magician’s Map, in: Sino-Platonic Papers, 218, December, 2011, p. 8)

و سپس با پرداختن به کوزه‌های مردمان بیگانه‌ای که؛ یافت شده است، و نیز بررسی چهره نگاری ایشان، و هم نیز چهره‌ی موبد پارسی با نماد خونیرث ایا گردونه‌ی خورشید در فرتور بالا که چیون که واختیم از آذین یک کاخ چینی پیدا آمده است، چیون فرازمی می‌گوید:

“Recent archeological finds shed light on the question — when were foreigners in China? A mummified body fully clothed with a rust-colored, two-piece tailored suit, deerskin boots and bright red, yellow and blue striped felt leggings, on a bearded man about fifty years old, who stood six foot, six inches, in life, was buried with his saddle around three thousand years ago. An ornament in the shape of a head with a Persian face, marked on its top with a capped cross made of local material, was found in the ruins of an ancient Chinese palace. This artifact is one of several heads with foreign features found in palaces dating from 1400 to 700 BCE; but the question remains —, were Caucasians present in the palace?
The question is discussed by Victor Mair in his article “Old Sinitic *Myag, Old Persian Maguš and English Magician.
Recent archeological finds shed light on the question — when were foreigners in China? A mummified body fully clothed with a rust-colored, two-piece tailored suit, deerskin boots, and bright red, yellow and blue striped felt leggings, on a bearded man about fifty years old, who stood six-foot, six inches, in life, was buried with his saddle around three thousand years ago. An ornament in the shape of a head with a Persian face, marked on its top with a capped cross made of local material, was found in the ruins of an ancient Chinese palace. This artifact is one of several heads with foreign features found in palaces dating from 1400 to 700 BCE, but the question remains — were Caucasians present in the palace? The question is discussed by Victor Mair in his article “Old Sinitic *Myag, Old Persian Maguš, and English Magician.” Here is a magical correlation: painted on his temple is a bright yellow sun spouting short and long rays; the Sanskrit word for magician is maga, “priest of the sun.” Other mummies buried between 2000 BCE and 400 BCE have uniquely Caucasian features: blue-eyed, redheaded, or blond. For over a thousand years; there were Caucasians buried in the Tarim Basin, a high desert north of Tibet and west of the Shang and Zhou dynasties.26 Certainly some cross-cultural contact occurred, and someone carved the Caucasian features on an ornament and marked it wu. Of all the magicians mentioned in ancient Chinese texts during the time the Caucasians buried their dead northwest of the Shang and Zhou dynasties, only the fangshi served in government. That is why we know about fangshi theories and practices. Since antiquity, fangshi (方士) magicians have used sifang (四方) correlative cosmology to make maps and diagrams of heaven and earth. In my deconstruction of the symbols on the sifang jar, I hypothesize the four-panel jar is evidence the Neolithic Chinese mapped the lands and rivers around them on the jar, signifying knowledge of the Yellow River’s course. The jar’s map divides the earth into five lands — four territories around a middle land — mapping the flow of the Yellow River from the high mountains in the West to the fertile plain in the East.” (ibid, 8-9)

ما امروز می‌دانیم که مغ (wu) وام واژه‌ای ایرانی است در چین، در میان شمن‌ها ایا شامان‌ها، و در میان مغان چینی کو آئین زرتشتی داشتند. ویکتور مایر مردی است کو در این پهنه سخن‌ها برای گفتن دارد. پس از او می‌آوریم:

“The recent discovery at an early Chou site of two figurines with unmistakably Caucasoid or Europoid feature is startling prima facie evidence of East-West interaction during the first half of the first millennium Before the Current Era. It is especially interesting that one of the figurines bears on the top of his head the clearly incised graph ☩ which identifies him as a wu (< *myag).” (Victor H. Mair, Old Sinitic *Myag, Old Persian Maguš and English Magician, in: Early China 15, 1990, (pp. 27–47), p. 27; Cf. also: Rick Osmon, The Graves of the Golden Bear, Ancient Fortresses and Monuments of the Ohio Valley, 2011, p. 153.)

مایر در پانوشت همین گزارشن انگیزه‌ی خود ابر نوشتن فروردگ خویش را به پژوهشن‌های جائو تسونگ بازبُرد می‌دهد و نگره‌ی او ابر اندرآمدن هنر نویسندگی از ایرانشهر به چین، به میانجی جاده‌ی ابریشم:

“The original inspiration for this article was a manuscript by Jao Tsung-I entitled; “New Light on wu.” A revised version of Professor Jaoˈs paper will appear in the next issue of Early China. It will treat in more detail many of the larger paleographic and religio-cultural issues concerning wu that are only touched upon in the present work, the primary purpose of which is to discuss the philological and linguistic implications of the Old Sinitic reconstruction of wu. In the meantime, Professor Jao has published a brief but important article on the West Asian connections of ☩ in which he suggests the possibility that such symbols may have influenced the origins of writing in China. See this …
[The Question of ʿThe Origins of Writing Brought about by the Silk Roadʾ]” (ibid)

و هم نیز فراموش نه‌کنیم مایکل پوئت را، هنگامی که به زند و نگیزشن نگره‌های دُدس (Dodds) ابر گسترشن شامانگی نزد یونانیان به میانجی ایرانیان سکائی می‌پردازد، به پژوهشن بنیادین مایر نیز بازبُرد همی‌دهد و می‌نویسد:

“Dodds argues that this shamanistic culture entered Greece in the seventh century from Scythia and Thrace (pp. 140, 142) and was picked up by figures such as Pythagoras and Empedocles: “These men diffused the belief in a detachable soul of self, which by suitable techniques can be withdrawn from the body even during life, a self which is older than the body and will outlast it” (pp. 146-47). In short, the diffusion of shamanistic culture to Greece led to the emergence of a true dualism of body and soul-, a dualism that had never existed before in early Greece […] Dodds goes on to detail how this notion of an occult self of divine origin was later appropriated by Plato (pp. 207-35) […] I would like to stress the implications of Dodds’s theory for the shamanism hypothesis made for China […] Victor Mair has argued, based on linguistic and archeological evidence, that the wu, the Chinese term usually translated as “shaman” in reference to early China, might in fact have been Iranian magi who entered China during the Bronze Age. And, of course, the Scythians, whom Dodds sees as having become so influential in Greece, were Iranians. This line of reasoning implies that both China and Greece received a similar diffusion of ideas and techniques from the; same Iranian source.” (Michael J. Puett, To Become a God: Cosmology, Sacrifice, and Self-divinization in Early China, Harvard University Press, Cambridge, 2002, pp. 83-85. )

سپس با گفتاوردی از مایر، آن‌چه را که تا به امروز، با برگردان نادرست و اَ-کارشناسانه‌ی wu به شامان، زیر هنگرفت شامانگی دژنگیزی می‌کردند، به مغان کهن چین بازیابی می‌کند که چیون که در بالا آورده شد، در آوام برنج، ای میان ۳۰۰۰-۵۰۰ پیش از کوروش (۳۵۰۰-۱۰۰۰ B.C)، از ایرانشهر به چین ایورز کرده بودند. آن‌چه که می‌آید، به میانجی پوئت، و از مایر است:

“It has been customary for students of Chinese civilization to translate *myag [i.e., wu] as “shaman”, but this is wrong on several counts. In the first place, the shaman was the leading representative of a specific type of religious system practiced by Siberian and Ural-Altaic peoples. Perhaps the most characteristic feature of this tradition was the shaman’s ecstatic trance-flight to heaven during initiation and other rituals. The shamans also served the community as a whole by retrieving the errant souls of sick people and escorting the spirits of the dead to the other world.
This is in contrast to the *myag who where closely associated with the courts of various rulers and who were primarily responsible for divination, astrology, prayer, and healing with medicines.” (Mair, “Old Sinitic *Myag,” p. 35, cited from Puett, p. 86)

و نیز یادآوری می‌کنیم برخاستن واژه‌ی دائو را از واژه‌ی اوستائی دذوه، که می‌دانیم یکی از شناسه‌های اهورامزدا می‌باشد:

“…the Chinese name for the highest of all heavens was Ta-lo. The ancient Zoroastrians believed in four heavens, the highest of which in Old Iranian (Avestic) is called Garō-dmāna or Garō-nmāna and in the Middle Iranian Garō-dmān, which means ʿhouse of praiseʾ. The Avestic word for the monotheistic God of Zoroastrianism (Ahura Mazdā) is Dadhva . Is this the origin of Chang Lingʾs use of …dʾȃu?”
(Liu Ts’un-Yan, Traces of Zoroastrian and Manichaean Activities in Pre-T’ang China, in: Selected Papers from the Hall of Harmonious Wind, Leiden Brill, 1976, p. 30, fn.29)

و نیز:

“The first great translations of Buddhist texts (2nd-3rd centuries A.D.), beginning with An Shih-kao, were Sogdian, Ta Yüeh-chih, Persian. Very few were Indian. So certain Buddhist theories, such as those related to Amitabha, the god of Infinite Light, and his Western Paradise, were strongly impregnated with Iranian thought. It is known also that a whole Buddhist literature was elaborated amongst the Iranian populations of Chinese Turkestan. This helps to explain certain Chinese terms which appear to be transcriptions of technical terms and proper names of Buddhism, which came by way of Iranized forms.” (ibid)

سد در نثر یا صد در نثر نام کتابی است که در حدود ۱۴۰۰۰ واژه در آموزه‌ ها و آیین‌ها و شایست و ناشایست دینی زرتشتی و برخی باورهای مردمی که ریشه در باورهای دینی دارد را در خود جای داده است. این کتاب به سد بخش تقسیم شده و هر بخش موضوعی و در برگیرنده چند بند و گاه چند فراز است. سد در نثر دو بار به نظم کشیده شده‌ است که نخست مشهور به سد در نظم سرودهٔ ایرانشاه پسر ملکشاه ۱۴۹۶ میلادی و دومی معروف به سد در بحر طویل، سرودهٔ دو فرد عامی به نام‌های ملا رستم اسفندیار و ملا بهزاد رستم در سال ۱۶۰۵ میلادی است.

سد در بندهش یا صد در بندهش نیز نام کتابی است که در حدود ۲۲۰۰۰ کلمه در تعالیم و شعائر و مناسک و شایست و ناشایست‌‌های دینی زرتشتی و برخی باورهای عامیانه که ریشه در معتقدات دینی دارد را در خود جای داده است. این کتاب به سد بخش تقسیم شده و هر بخش موضوعی و مشتمل بر چند بند و گاه چند عبارت است. این کتاب در سال ۱۹۰۹ میلادی همراه با کتاب مشابه دیگری به نام سد در نثر توسط جیوانجی جمشید جی مودی در بمبئی چاپ شد.

آغاز سد در بندهش چنین است:

این دفتر شایست ناشایست که بر مردمان فریضه باشد تا برخوانند نیک از بد، بدانند آنچه در دین به مزدیسنان ایزد تعالی فرموده شرط خویش به جا می‌ آورند تا فردا پشیمانی نباشد.

در وجه تسمیهٔ سد آورده‌‌اند که بنابه اعتقاد پیروان آیین زرتشتی این کتاب چون شهری با سد دروازه است که چون بهدینی یکی از دروازه‌‌ها را بیابد، از گناه خواهد رست و به بهشت خواهد رسید.

نسک را از اینجا دریافت کنید: سد در نثر سد در بندهش

گزیده‌ های زادسپَرَم کتابی است به زبان پهلوی که «زادسپرم پسر گٌشن‌ جَم» تألیف کرده که در قرن سوم هجری می‌زیسته‌ است. زادسپَرَم از خاندانی روحانی بوده و پدرش گٌشن‌ جَم شاپوران با لقب پیشوای بهدینان یاد شده‌ است. گزیده‌ های زادسپَرَم دارای چهار بخش عمده است:

بخش نخست کتاب، که سه فصل را در برمی‌گیرد، دربارهٔ آفرینش آغازین است.

1. فصل نخست با توصیفی از اورمزد که مبدأ خیر است، و اهریمن که مبدأ شر است، آغاز شده و آنگاه از آفرینش موجودات به صورت مینویی و سپس از آفرینش موجودات به صورت گیتی سخن رفته‌ است.
2. فصل دوم حملهٔ اهریمن به پیش نمونه‌ های موجودات هفتگانه یعنی آسمان، آب، زمین، گیاه، گاو یکتا آفریده، گیومرث، و آلوده شدن هر کدام شرح داده شده‌ است.
3. فصل سوم ستیز ایزدان گوناگون و حامیان آفریدگان فوق با اهریمن و به دنبال آن آفرینش موجودات اورمزدی از پیش نمونه‌ های ذکر شده و تکثیر آنها در جهان سخن رفته‌ است.

موضوع اصلی بخش دوم، تاریخ دین است. دربارهٔ زندگی زرتشت پیامبر است که به نظر زرتشتیان در میانهٔ تاریخ جهان ظهور کرده‌ است.

بخش سوم، شامل دو فصل دربارهٔ ترکیب آدمی از تن و جان و روان و چگونگی وظایف اندام‌ های داخلی بدن است.

بخش چهارم، دربارهٔ حوادث پایان جهان و رستاخیز است که به علت افتادگی نسخه‌ ها ناقص مانده‌ است. از گزیده‌های زادسپرم سه نسخه در دست است، که نسخۀ کنونی را راشد محصل به پارسی امروزی برگردانیده است.

نسک را از اینجا دریافت کنید: گزیده‌ های زادسپَرَم

ماتیکانِ هَزار داتِستان (دادستان)؛ به معنای «کتاب هزار رأی قضایی» کتابی است بسیار ارزشمند به زبان پارسی میانه در باره آیین دادرسی ایران در زمان ساسانیان. این کتاب به خط و زبان پهلوی ساسانی (پارسیک) در نیمه نخست سده هفتم میلادی در دوره حکومت خسرو پرویز (۵۵۹-۶۲۸ میلادی)، در ایران ساسانی در گور (فیروزآباد کنونی) که مرکز استان (شهرب) فارس بوده، نوشته شده‌ است. این مجموعه نظریه‌ های حقوقی ایران باستان دست‌ کم ۲۳۸۱ سال پس از پدید آمدن سنگ‌ نبشته قانون حمورابی در سال ۶۱۶ میلادی به صورت کتاب گردآوری شده و یک نسخه از آن به‌ دست ما رسیده‌ است. این نسخه که میراث یک خانواده زرتشتی ایرانی بوده به صورت دو نیمه ناقص جدا شده موجود است که برخی از واژه‌ های آن‌ها نیز آسیب دیده و ناخوانا شده‌ است. نویسنده آن فرخ‌ مرد بهرامان یک قاضی زمان خسرو پرویز است که در شهر گور می‏زیسته و خود و پدرش در دستگاه قضایی ساسانی بوده‌ اند و به اوراق و اسناد بایگانی قضایی دسترسی داشته‌ اند. «فرخ مرد بهرامان» رأی‏ های صادر از دادگاه‏های دادگستری ایران ساسانی در سده سوم تا هفتم میلادی را از بایگانی دادگستری گور بیرون آورده و فشرده و کوتاه کرده و در این کتاب گردآورده‌ است. شمار این آراء و نظرها یا به اصطلاح رایج آن زمان، دادِستان‏ها به هزار نمی‌رسد، ولی آن را کتاب هزار دادستان نامیده‌ اند که در ۴۳ باب (در) گردآوری و تدوین شده‌ است. گردآورنده بر آن بوده‌ است که گزاره‌ های دادرسی، چه آن‌هایی که روی داده و چه آن‌هایی که می‌ توانسته روی دهد، را در کتاب گردآوری کند. دیدگاه‌ ها و آراء ده‌ ها حقوق‌دان ساسانی از نسل‌های مختلف در این کتاب آورده شده‌ است و نام بسیاری از آن‌ها نیز ذکر شده‌ است. گردآورنده به برخی از منابع کتاب خود مانند خویشکاری‌ نامه موبَدان (رساله درباره وظایف روحانیون زرتشتی) و دادِستان‌ نامه (رأی‌ نامه یا رساله فتوای قضایی) اشاره کرده‌ است. کتاب تاکنون به‌ طور کامل به پارسی در نیامده‌ است ولی در جهان ۴ ترجمه‏ کامل از آن هست: دو ترجمه‏ انگلیسی، یک ترجمه آلمانی و یک ترجمه روسی. این کتاب را سهراب جمشید جی بولسارا با دیباچه و لغت‌نامه و فهرست به زبان انگلیسی در آورده و هوشنگ آنکلساریا در سال ۱۹۳۷ میلادی (۱۳۱۶ خورشیدی) منتشر ساخته‌ است. آناهیت پریخانیان ترجمهٔ انگلیسی کتاب «ماتیکان هزار داتستان» را در سال ۱۹۹۷ م. / ۱۳۷۶ خ. در کالیفرنیا منتشر کرده‌ است. نسک حاضر با عنوان قانون مدنی زرتشتیان در دوران ساسانیان نوشته زنده یاد موبد رستم شهزادی است که در آن، نسک ماتیکان هزار داتستان نیز گنجانده شده است.

نسک را از اینجا دریافت کنید: ماتیکانِ هَزار داتِستان

ماتیکان گجستک ابالیش (Matikan-i gujastak abalish) یا کتاب عبدالله ملعون یکی از کتابهای پهلوی است که در زمان تازش تازیان به ایران نگاشته شده‌است. نویسنده این کتاب آذرفَرَنبَغِ فرخ‌زادان است. این کتاب نخستین بار از سوی بارتولومه، خاورشناس فرانسوی، در سال ۱۸۸۷ میلادی به چاپ رسید. ماتیکان در زبان پارسی میانه به معنی کتاب است. گجستک به معنی «گجسته» و نفرین شده و ابالیش گونهٔ پهلوی نام عبدلله است. بر این پایه نام این نسک به پارسی نو می‌شود نسک عبدالله گجسته یا (کتاب عبدالله ملعون). درونمایه این کتاب اینگونه‌است که یکی از «زرتشتیان» شهر استخر در پارس به نام «دین‌هرمزد» پس از تازش عرب‌ها مسلمان می‌شود و نام خود را عبدالله یا شاید عبدالیث می‌گذارد. سپس دین‌هرمزد به دربار مأمون، خلیفهٔ عرب در بغداد می‌رود و یکی از موبدان زرتشتی به نام آذرفرنبغ پسر فرخ‌زاد نیز به بغداد رفته و در دربار مأمون با عبدالله (دین‌هرمزد) به مباحثه و مناظره می‌پردازد، و در پایان آذرفرنبغ سرفراز و پیروز از این هم سخنی و گفتمان بیرون می‌آید.

نسک را از اینجا دریافت کنید: ماتیکان گجستک ابالیش

نسکِ «زرتشت پیامبری که از نو باید شناخت»، سیری در «فروغ مزدیسنی» می باشد. مؤلف در آغاز نسک چنین می گوید: مهم ترین نسکی که تاکنون در باره زرتشت فراهم آمده، اثر معروف پروفسور ا. و. و. جکسن به نام «زرتشت پیغمبر ایران باستان» بوده که خود وی و شاگردانش بعدها مطالب جدیدی بر آن افزوده اند.
اما شایسته است آن چه را که ابوریحان بیرونی دانشمند بزرگ قرن جهارم هجری در باره زندگی زرتشت در نسک معروف خود «آثار الباقیه» آورده این جا بیان شود: «پس از آن زرتشت پسر (سپیتمان) آذربایجانی که از نسل شاه منوچهر و از خاندان اعیان و بزرگان موقان بود بیامد، و این در زمانی بود که سی سال از سلطنت ویشتاسپ گذشته بود. زرتشت، ویشتاسپ را به «دین مزدیسنایی» و تمام کردن ایمان به خدای یگانه و تسبیح و تقدیس او و دست برداشتن از پرستش شیطان و اصلاح طبیعت دعوت کرد…

نسک را از اینجا دریافت کنید: زرتشت پیامبری که از نو باید شناخت

اسطورۀ زندگی زردشت نام کتابی است که در آن دربارهٔ شخصیت تاریخی زردشت پیامبر بزرگ ایران، زندگی اساطیری وی و کشف حقیقت از خلال منابعی نظیر دینکرد هفتم و یا زراتشت‌ نامه پژوهش و بحث شده‌ است. مولفان کتاب دو تن از چهره‌ های دانشگاهی شناخته شده در حوزهٔ تاریخ و اساطیر ایران احمد تفضلی و ژاله آموزگار هستند. منابع مورد استفاده در این کتاب، بندهایی از کتاب پنجم دینکرد، کتاب هفتم دینکرد، بخش کوتاهی از کتاب نهم دینکرد، فصل‌ هایی از گزیده زادسُپرم و دو فصل از روایات پهلوی بوده‌ است. افزون بر این بخش‌ هایی از وجرکرد دینی و خلاصه ای از زراتشت نامه نیز به فارسی برگردانده شده‌ است. همچنین بخشی از کتاب عربی ملل و نحل اثر محمد بن عبدالکریم شهرستانی نیز بر این مجموعه افزوده شده‌ است. کتاب شامل این بخش هاست: شخصیت تاریخی زردشت پیامبر، آخرین‏ پژوهش‌ها با نتیجه‏ گیری دربارهٔ زمان، مکان و زندگی تاریخی و حقیقی پیامبر مزدیسنایی ذکر شده‌ است. چکیده‌ ای از زندگانی اساطیری زردشت سپس معرفی منابع، بخش نخست: دینکرد هفتم، دینکرد پنجم، دینکرد نهم. بخش دوم: گزیده های زادِسُپرَم. بخش سوم: روایات پهلوی. بخش چهارم: وجرکرد دینی. بخش پنجم: زراتشت نامه و بخش ششم: ملل و نحل. این کتاب برای نخستین بار در پائیز سال ۱۳۷۰ خورشیدی در ۲۱۱ صفحه از سوی نشر چشمه و کتابسرای بابل چاپ شد.

نسک‌ها را از اینجا دریافت کنید:

اسطوره زندگی زرتشت 1

اسطوره زندگی زرتشت 2

کتاب زند وُهومن یسن به معنای تفسیر بهمن یشت شامل رشته حوادثی است راجع به آیند ملت و دین ایران که اورمزد وقوع آنها را در اندیشه زرتشت می گذراند. این پیشگویی نتیجه منطقی است که از اصول تعالیم زرتشت ناشی می شود. در دین زرتشت عمر دنیا دوازده هزار سال تخمین زده شده است. مطابق دوازده اختر و هر اختری هزار سال فرمانروایی می کند. زند وُهومن یسن به مسئله رجعت و ظهور در آیین زرتشت می پردازد، مندرجات این کتاب از منتخبات و یا دستچینی از نسک های گوناگون می باشد.( محتمل است که زند وهومن مأخوذ از هفتمین فرگردست وگرنسک باشد که خلاصۀ آن در هشتمین فصل دینکرد-9 وجود دارد. به موجب دینکرد هشتم(15-14/7)همین موضوع در قسمت سپندنسک اوستای بزرگ مطرح شده است.)

سی سال پیش از پایان هزاره زرتشت، دختر جوانی در دریاچه فرزدان (هامون) به آب تنی می پردازد و از نطفه زرتشت، که در آنجا به دست 99999 فروهر اشو نگهداری می شود، آبستن می گردد. بدین ترتیب هزاره هوشیدر فرا می رسد؛ بعد هزاره هوشیدر ماه و سرآخر کارجهان هزاره سوشیانس یا روز تن پسین (رستاخیز) فرا می رسد.

کتاب شامل سه قسمت است:

بخش نخست ترجمه متن زند وهومن یسن می باشد (شامل نه قسمت و متن داریش ( یاوه سرایی) اهریمن با دیوان).

بخش دوم: متن پهلوی زند وهومن یسن.

بخش سوم: یادگار جاماسپ یا جاماسپ نامه است. (جاماسپ نامه کتابی است که در آن گشتاسپ شاه پرسش هایی راجب به مسائل گوناگون دینی و تاریخی و جغرافیائی و غیره از جاماسپ می پرسد). بخش بی مرگی خواستن زراتشت از کتاب زراتشت نامه (این کتاب تألیف زرتشت بهرام بن پژدو، درسنه 647 یزدگردی مطابق با 1278 میلادی نوشته شده است).

نسک را از اینجا دریافت کنید: زندِ وُهومن یَسن

شکند گمانیک ویچار، کتابی است در دفاع از دین زرتشت و انتقادی به دین‌های بیگانه است. کتاب، تألیف مردان فرخ پسر اورمزد داد است و در قرن سوم هجری نوشته شده است. نویسنده خود را پیرو کتاب «دینکرت» می‌داند. نویسنده کتاب خود و اثرش را اینچنین شرح می‌دهد:

من مردان فرخ پسر اورمزد داد این کتاب را نوشتم، چه در این روزگار بسیاری از کیش‌ها پیامهای آسمانی در توصیفات ادیان را دیده‌ام. من خود در سالهای کودکی همواره با روانی سوزان، جوینده و پژوهندۀ راستی بودم، از همین رو به بسیاری از سرزمین‌ها و تا مرزهای دریا سفر کردم و این سخنان کوتاه نوشته شده است و از آنان چندتایی پرسش‌های دوست‌داران راستی است… و نام شکند گمانیک ویچار بر آن نهادم.

دکتر احمد تفضلی در تحلیلی پیرامون این کتاب می‌نویسد:

در این کتاب برخلاف اغلب کتابهای پهلوی، در اثبات عقاید زرتشتی و مبارزه با ادیان بیگانه از سلاح استدلال و منطق استفاده شده و در آن کمتر به اسطوره و افسانه یا استناد به نصّ کتاب اوستا و زند بدون ذکر دلیل منطقی برمی‌خوریم و تفاوت اصلی آن با دینکرت در زبان ساده و روان آن است. نویسندۀ دینکرت خوانندگان خاص تر و عالم تری را مدنظر داشته است.

مردان فرخ متواضعانه خود را در پایۀ نوآموزان می داند. از محتوای کتاب برمی‌آید که نویسنده به دین اسلام کاملاً آگاه است و اشاره به عقاید معتزله کرده و در بعضی جاها به کتب مقدس یهودیان و مسیحیان نیز استناد می‌کند.

نسکی که در این برگه ارائه می شود ترجمه صادق هدایت از متن پهلوی می‌باشد.

نسک را از اینجا دریافت کنید: گزارش گمان شکن

نسک را از اینجا دریافت کنید: خُرده اوستا

نسک را از اینجا دریافت کنید: خرده اوستا

یَسنَه یا یسنا (در اوستا به معنی نیایش) به دو معنی به کار می رود؛ یسنه به معنی یک مراسم مذهبی بسیار مهم در آیین زرتشتی، یا یکی از نسکهای اوستا است که در این مراسم مذهبی خوانده می شود.

این نام از ریشهٔ ایرانی “یز” (yaz)، و در زبان اوستا به معنی پرستش و ارزانی کردن قربانی است. واژهٔ “یشتن” (Yashtan) در زبان پهلوی و “جشن” در پارسی (گرفته شده از یسن) نیز از همین ریشه است.  این مراسم با سرپرستی موبد انجام می شود. از نوشیدنی مقدس پراهوم (parāhōm) که با استفاده از گیاه هوم (hōm) آماده شده به عنوان قربانی استفاده می شود.

مراسم شامل خواندن بخشهایی از سرودهای نسک یسنا و ارائه کردن نوشیدنی هوم به عنوان قربانی است. یَسنَه نام مهمترین نسک اوستای کنونی است که ۷۲ هات (فصل) دارد و گاهان پنجگانه زرتشت (گاتاها) نیز جزو همین ۷۲ هات بشمار می آید. در این نوشته ها یزدانها به مراسم فرا خوانده می شوند و دستور العمل مراسم داده می شود. مانند بقیه نسکهای اوستا یسنا نیز به صورت سرود نوشته شده است. «یسنا» (پارسی میانه «yazišn» «عبادت، خیرات»، هم ریشه «سانسکریت yajña») مجموعه عبادی اصلی است. این مجموعه از ۷۲ قسمت به نام «هات» یا «ها» تشکیل شده است. ۷۲ نخ از پشم گوسفند در «کُستی» (نخ مقدس که زرتشتیان آن را می پوشند) نشان دهنده این قسمت ها هستند. «یسنا» شامل همه ۲۱ «نسک» است (جلد هفتم و آخر در گروه سوم و آخر) که به نوبه خود شامل «گاتها» (کهنترین و مقدس ترین بخش اوستا) است که توسط خود زرتشت پیامبر بزرگ ایران سروده شده است. ساختار «گاتها» توسط «یسناهپتانگ هات» («یسنا» «هفت فصل») قطع شده که فصلهای ۳۵ تا ۴۲ «یسنا» را تشکیل می دهد و تقریباً عمر آن به اندازه «گاتها» است و شامل نیایش و سروده هایی در مدح خدای یکتا اهورامزدا، فرشتگان، آتش، آب و زمین است. گرچه «یسنا» به صورت منثور نوشته شده است، ساختار آن زمانی موزون بوده است. شش «نسک» از اولین گروه «نسک»ها نیز که تفسیر «گاتها» است، به دسته «یسنا» تعلق دارد.

دریافت کتاب از اینجا: یسنا

یکی از پنج جزء باقیمانده از اوستای بزرگِ ساسانیان، ویسپَرَد نام دارد. این واژه که در اوستا «ویسپَرَتو» آمده از دو واژۀ ویسپَ + رَتو تشکیل شده است. «ویسپَ» یک واژۀ بسیار رایج در زبان‌های ایران باستان است که همراه با «هر» به صورت «هرویسپَ» هم به کار می رود که به معنی «همه» یا «هماک» می باشد. «رَد» در اوستا به دو معنی به کار رفته است، نخست به معنی « گاه» و «هنگام»،  دوم به معنی «داورِ دادگاهِ ایزدی». واژۀ «رَد» در پارسی هم به کار رفته که  بر این اساس بیشتر به معنی «سردار» و «دستوَر» به کار رفته است. در اوستا واژۀ «رَتو» بیشتر همراه با واژۀ «اهو» به کار رفته است، چنانکه در پاره 1 از یسنا 27، اهورامزدا، اهو و رتو پاکی خوانده شده است.  ولی در بخش هایی از تیریَشت و فروردین یَشت، اشو زرتشت اهو و رتو و نخستین آموزگار دینی سراسرِ جهانِ خاکی خوانده شده است. در ویسپرد اهورامزدا در جهان مینوی اهو و رتو و اشو زرتشت در جهان گیتی اهو و رتو می باشند. البته در اوستا مردمانی که از اشویی یا پاکی و راستی و درستی برخوردارند نیز «رَد» خوانده می شوند. همچنین ایزدان نگاهبان نیکی ها هم به عنوان رَد برشمرده می شوند.  بنابراین واژۀ ویسپَرَد به معنی همه ی رَدان یا همه ی سران مینوی و مادی می باشد.

به گفته‌ی استاد پورداوود، ویسپرد در اصل سپاس نامه‌ای‌ست که نیاکان نامبردار و پارسای ما برای بخشش‌های ایزدی، به پیشگاه دادار مهربان آورده‌اند. موضوع ویسپرد ستایش رده (=سروان) است. در دین زرتشتی برای هریک از انواع آفریدگان یک گونه گزیده و شاخص در نظر گرفته شده است که آن را «رَد»  گفته‌اند. در جهان مینوی اهورامزدا و در جهان مادی زرتشت «رَد» است. از «رَدها»: گندم ردِ غلات ستبردانه است، شتر زرد موی ردِ شتران، بازوبند ردِ  زره ها و… است.

در متنِ وسپرد از ایزدان، جهانِ مینوی و آسمان و هرچه در آن‌ست و زمین با هرچه بر اوست یاد گردیده و ستایش شده ‌است. در ویسپرد، همه‌ی جشنهای دینی مزدیسنا و هنگام ‌های ستایش و نماز از بامداد و نیمروز و شب و نمازهای افزوده برشمرده شده و هر آنچه با ستایش و نیایش‌‌های دینی مزدیسنا پیوستگی دارد همچون هوم و بَرسم، زُور و مَیزَد و بوی ستوده شده و خشنودیِ رَد یا بزرگ مینویِ هریک از آنها خواسته شده‌ است.

هر یک از فصل‌های ویسپرد را کرده گویند. انکتیل دوپرون و اشپیگل آن را به 27 کرده بخش کرده‌اند و دهارله و وسترگارد آن را به ترتیب به ۲۶ کرده و ۲۳ کرده بخش کرده اند. بخشبندی گلدنر و دارمستتر شامل ۲۴ کرده است که اکنون همین بخشبندی پذیرفته شده است. هر کرده از چند بند تشکیل شده است. شماره بندهای هر کرده با کرده دیگر اختلاف دارد. ویسپرد از یسنا فراهم شده است و بسا از جمله ‌های آن در یسنا دیده می‌شود و برخی از جمله‌‌های آن بازنویسی شده است، بنابراین ویسپرد کتاب مستقلی نیست بلکه پیوست یسناست. از نظر نگارش، ویسپرد شبیه یسناست بویژه به هات‌های ۱-۲۷ یسنا. کمتر مطلبی در ویسپرد آمده که در یسنا نباشد، به عبارتی دیگر ویسپرد همان یسناست ولی با بیانی رساتر و نیایش‌گونه‌تر که بیشتر در آن، نمایندگان آفریده‌های اهورامزدا بنام «رَتو» یاد شده‌اند. به همین دلیل گاهی همراه یسنا در مراسم ها و آیین ها خوانده می‌شده است. ویسپرد در مراسم دینی با یسنا و وندیداد، که مجموعه این سه بخش اوستا بدون ترجمه پهلوی را وندیداد ساده می‌نامند، خوانده می شود. در مراسم شش گاهنبار و نوروز هم ویسپرد به تنهایی خوانده می‌شود.

نسک را از اینجا دریافت کنید: ویسپرد

کانال تلگرام بازیابی ایرانشهری

درباره نوع برخورد کورش با باورمندان به یهوه و یا مردوک و یا خدایان سومر و اکد در روزهای نخستین بازگشایی بابل و نیز نوع نگاه او به خدایان یونانی در زمانی که به سارد می رسد، آنچنان که از متن گفتار کورش در سنگ نبشته ای که به منشور معروف است و نیز از کتب تاریخنویسان یونانی بر می آید، همواره تفاسیر متفاوتی بسته به نوع نیاز یک گروه و بیشتر با تعجیل عنوان شده است، در بیشینه موارد حتی به اصل پیام و گفتار و عملکرد او نیز کمتر توجه شده و ناآگاهی، علاقه مفرط و یا اغراض سیاسی همواره مانعی در رسیدن به نوع نگاه کورش به این مقوله بوده است؛ کورش در منشور خود پس از آنکه می گوید:

26. من برده داری را برانداختم. به بدبختی‌های آنان پایان بخشیدم. فرمان دادم که همه مردم در پرستش خدای خود آزاد باشند و آنان را نیازارند …

کمی بعد می گوید:

32. فرمان دادم تمام نیایشگاه هایی که بسته شده بود را بگشایند. همه خدایانِ این نیایشگاه ها را به جاهای خود بازگرداندم …

33. همچنین پیکره خدایان سومر و اکد را … به نیایشگاه های خودشان بازگرداندم …

فعلی که در پایان جملات همواره بدان تاکید شده، بازگرداندن است، “بازگرداندنِ” خدایان به جایگاه نخستین شان. در واقع پیام کورش در بابل همزمان به دو مقوله مهم و اساسی در زندگی مردمان می پردازد، جایگاهِ خدایان و شیوه زندگی مردمان.

بنابراین حتی اگر بخواهیم بدون در نگر گرفتن تغییراتی که پس از کورش با ظهور مسیحیت و سپس اسلام در نوع نگاه ادیان ابراهیمی به جهان، انسان و طبیعت رخ داده، بدون هیچ تغییر و بهینه سازی، تنها شیوه و عملکرد کورش را به انجام برسانیم باز در بهترین حالت، این ادیان و این خدایان، از یهوه تا الله باید به جایگاه حقیقی خود بازگردند.

نمونه های بسیاری از این تغییرات اهریمنی را می توانید در نتیجه و چکیده این ادیان یعنی اسلام، ببینید و اگر در یگانگی این ادیان 3 گانه شک دارید می توانید به یگانگی ژنتیکِ باورشان در رسیدن نسب شان به ابراهیم توجه کنید و لاجرم یگانگی نژادی حوزه اندیشه گریشان را تایید کنید و اگر تصور می کنید که اسلام! تافته جدابافته ای از این دو دین دیگر است در این صورت بهتر است کمی دقیقتر قرآن را بخوانید و به جهان پیرامون خود بنگرید.

حال یک مسلمانِ ایرانی! (اینچنین موجودی هرگز وجود خارجی ندارد، در بهترین حالت اینها عیرانی اند، سامیانی که از بد روزگارِ ما و سعادت روزگارِ خودشان، پارسی سخن می گویند) یا هر فرد دیگری با هر باوری حتی زرتشتی که کورش را نیز دوست دارد و به شیوه برخورد او با ادیان و باورها، باور مند است، بیاید و بگوید که الله از کجا آمده و به کجا باید بازگردد؟ یهوه از کجا آمده و به کجا باید بازگردد؟ مسیحیت در قامت یک دین چگونه و از چه زمانی و در چه مکانی به عنوان سلاحی جنگی بکار گرفته شد و به کجا باید بازگردد؟

تمام مطالب بالا با این فرض بسیار خوشبینانه! است که در طول تاریخِ ادیان ابراهیمی، پس از کورش، جنگهای صلیبی (مسیحی، مسلمان می کشد و بالعکس؛ به هر روی، انسان، انسان را در پیشگاه خدایان ابراهیمی قربانی می کند) هرگز رخ نداده باشد!

با این فرض بسیار خوشبینانه! است که طی 1400 سال اخیر به نام الله هرگز سر یک انسان را از تنش جدا نکرده باشند! و زنده زنده در آتش نسوزانده باشند!

با این فرض بسیار خوشبینانه! است که پس از کورش، کتابِ مقدسی، قربانی کردن و کشتنِ انسانی در راه الله را به امر مقدسی که جزایش بهشت برین است، تبدیل نکرده باشد!

با این فرض بسیار خوشبینانه! است که تقریبا تمام جنگهای امروز جهان، و بیشینه جنگهای هزاره اخیر، جنگی میان باورمندان به ادیان ابراهیمی نباشد، جنگ میان خدایانشان؛ که لاجرم در این میان جانِ انسان و حیوان و زیست بوم مان قربانی این حسادتِ خدایان ابراهیمی به یکدیگر می شود!

براستی اگر کورش امروز بر می خاست و جهان را اینگونه در چنگال خدایانِ ابراهیمی (اهریمن) می دید چه می کرد؟